Âm trầm trong phòng nhỏ dễ bị ù: tiếng trống, tiếng đàn bass nghe đục, kéo dài và lấn át giọng hát. Góc phòng là nơi âm trầm tích tụ nhiều nhất, vì vậy lắp mút ở góc là cách xử lý trực tiếp nhất. Mút góc cỡ phổ biến hút tốt âm trung và một phần âm trầm; với tiếng rất sâu như trống kick hay loa sub, mút chỉ giảm được một phần dù lắp kín nhiều góc.
Mút tiêu âm góc là gì?
Mẫu mút tiêu âm góc phổ biến nhất là khối lăng trụ tam giác cạnh 30 cm, dài khoảng 50 cm. Hai mặt phẳng của khối áp sát vào hai bức tường, mặt còn lại quay ra phòng và được cắt gợn sóng hoặc rãnh. Khi lắp, các khối xếp nối tiếp nhau dọc theo góc.

Mút góc làm từ mút PU (polyurethane) xốp hở, tức là các lỗ khí nhỏ bên trong thông với nhau. Sóng âm đi vào các lỗ này, cọ xát với thành lỗ và mất dần năng lượng, nên phần âm dội lại vào phòng giảm đi.
Trong các loại mút tiêu âm, mút trứng, mút gai hay mút phẳng được dán trên mặt tường để giảm tiếng vang. Mút góc được làm dày và đặt riêng ở góc phòng để xử lý phần âm trầm mà lớp mút mỏng trên tường gần như không hút được.
Vì sao âm trầm tập trung ở góc phòng
Sóng âm trầm phản xạ qua lại giữa tường, sàn và trần, và góc phòng là nơi các sóng phản xạ chồng lên nhau mạnh nhất. Một số nốt trầm vì thế bị khuếch đại theo kích thước phòng, hiện tượng này gọi là cộng hưởng phòng (room mode). Người nghe dễ nhận ra khi ngồi giữa phòng thấy nhạc cân bằng, còn ngồi sát góc thì tiếng trống nặng và dày hơn hẳn.
Nốt nào bị khuếch đại phụ thuộc vào chiều dài, chiều rộng và chiều cao phòng. Với phòng 4 m × 3 m, trần cao 2,8 m, các nốt này trùng với vùng âm của trống kick, đàn bass và giọng nam trầm.
Ở góc phòng, ba bề mặt phản xạ hội tụ tại một điểm (hai bức tường và trần hoặc sàn), nên áp lực âm ở đây cao nhất. Mút xốp hút âm tốt nhất ở chỗ áp lực âm cao, do đó khối mút đặt ở góc hút được nhiều âm trầm hơn hẳn khi dán trên mặt tường.
Mút tiêu âm góc xử lý được dải tần nào
Mút càng dày càng hút được âm thấp, vì sóng âm trầm dài hơn âm cao rất nhiều. Âm 100 Hz có bước sóng khoảng 3,4 m, còn tiếng “s” khoảng 4.000 Hz chỉ dài khoảng 9 cm. Để hút mạnh một âm, lớp mút phải dày khoảng một phần tư bước sóng của âm đó. Tấm mút phẳng dày 5 cm vì thế chỉ hút mạnh từ khoảng 1.700 Hz trở lên.
Với khối mút góc cạnh 30 cm, khoảng cách từ góc tường tới mặt trước khối là khoảng 21 cm. Độ dày này hút mạnh từ khoảng 400 Hz trở lên và hút một phần vùng 100-400 Hz, gồm giọng nam và tiếng đàn bass. Dưới 100 Hz, mút góc chỉ có tác dụng rõ khi lắp kín nhiều góc hoặc kết hợp với bass trap bông khoáng dày hơn.
Hệ số NRC ghi trên catalogue là mức hút âm trung bình tại 250, 500, 1.000 và 2.000 Hz, không tính vùng dưới 250 Hz. Để so khả năng xử lý âm trầm giữa hai mẫu mút góc, quý khách hỏi nhà cung cấp bảng hệ số hấp thụ theo từng tần số, có cột 125 Hz.
Một số bảng thông số ghi hệ số hấp thụ lớn hơn 1, như 1,2 hoặc 1,5. Con số này xuất hiện do cách quy đổi kết quả đo của một khối ba chiều ra diện tích; khối mút không thể hút hơn 100% âm thanh chạm vào nó. Với số liệu kiểu này, quý khách hỏi thêm khối mút được thử ở tư thế nào: đặt sát góc hay có khoảng trống phía sau.
Vị trí lắp và số lượng khối mút tiêu âm góc cho một phòng
Lắp kín các góc đứng từ sàn lên trần trước, bắt đầu từ hai góc phía đặt loa. Tiếp theo là hai góc phía sau, sau cùng mới đến các cạnh tường tiếp giáp trần. Mỗi góc đặt một khối ngang tầm tai cho tác dụng kém hơn nhiều so với lắp kín từ sàn lên trần ở hai góc.

Với khối mút dài 50 cm và trần cao 2,8 m, mỗi góc đứng dùng 6 khối (2,8 m chia 0,5 m được 5,6, làm tròn lên 6). Phòng có 4 góc đứng, lắp kín cả 4 góc hết 24 khối. Để lắp thêm dọc cạnh tường tiếp giáp trần, lấy chu vi phòng chia 0,5 m: phòng 4 m × 3 m có chu vi 14 m, tương ứng thêm 28 khối.
Khi ngân sách có hạn, lắp theo thứ tự sau để mỗi khối mút nằm ở chỗ có tác dụng rõ nhất:
- Hai góc đứng phía trước, kín từ sàn lên trần
- Hai góc đứng phía sau, kín từ sàn lên trần
- Cạnh tường tiếp giáp trần ở bức tường phía trước và phía sau
- Các cạnh tường tiếp giáp trần còn lại
So sánh mút góc với bass trap bông khoáng và tấm hấp thụ đặt chéo góc
Bass trap là tên chung cho các bộ hút âm trầm, mút góc chỉ là một loại. Trong phòng thu, bass trap còn được làm từ bông khoáng hoặc bông thủy tinh bọc vải, vì bông dễ làm thành khối dày, chi phí thấp và chịu lửa tốt hơn mút PU.
| Tiêu chí | Mút tiêu âm góc PU | Bass trap bông khoáng xếp chồng | Tấm bông đặt chéo góc |
| Độ dày tính từ góc tường | Khoảng 21 cm với khối cạnh 30 cm | Khoảng 42 cm với miếng tam giác cạnh 60 cm | Tùy khoảng trống phía sau, có thể trên 40 cm |
| Hút mạnh từ khoảng | 400 Hz trở lên | 200 Hz trở lên | Tùy độ dày tấm và khoảng trống |
| Lắp đặt | Dán keo trực tiếp, nhanh | Cắt ghép, bọc vải, làm khung | Làm khung, bọc vải |
| Bề ngoài | Có sẵn màu, mặt gợn sóng | Phải bọc vải kín | Phải bọc vải kín |
| Chống cháy | Tùy phụ gia chống cháy của mút | Sợi khoáng không cháy, vải bọc tùy loại | Tùy loại bông và vải bọc |
Bass trap bông khoáng xếp chồng ở góc đứng
Bass trap bông khoáng gồm các miếng bông cắt hình tam giác, xếp chồng kín từ sàn lên trần trong góc đứng. Một tấm bông khoáng 1.200 × 600 × 50 mm cắt được 2 hình vuông 600 × 600 mm, mỗi hình vuông cắt chéo được 2 miếng tam giác, tổng cộng 4 miếng. Góc cao 2,8 m xếp 56 lớp dày 50 mm, tương đương 14 tấm bông khoáng cho một góc.

Bông khoáng dạng tấm có các mức tỷ trọng từ 40 đến 120 kg/m³. Khối bass trap dày hút âm tốt hơn với bông tỷ trọng thấp đến trung bình; bông quá đặc cản không khí, âm thanh khó đi sâu vào lõi khối. Mặt trước khối phải bọc vải thoáng khí để giữ sợi bông và cho âm thanh đi qua. Vải dày phủ keo hoặc vải nhựa sẽ phản xạ ngược lại âm cao.
Tấm bông thủy tinh đặt chéo qua góc
Cách làm gọn hơn là dựng khung gỗ chéo qua góc, nhồi bông thủy tinh dày 50-100 mm, bọc vải mặt trước và để trống phía sau. Khoảng trống tam giác giữa tấm bông và góc tường giúp tấm hút được âm thấp hơn so với dán sát tường. Chọn loại bông không có lớp bạc ở mặt quay ra phòng, vì màng nhôm phản xạ lại âm trung và âm cao.

Sợi bông khoáng và bông thủy tinh gây ngứa da và kích ứng đường hô hấp khi cắt. Người thi công đeo găng tay, khẩu trang và kính, cắt ở nơi thông thoáng, rồi bọc kín khối bông bằng vải trước khi đưa vào phòng sử dụng.
Chống cháy khi dùng mút tiêu âm góc trong phòng karaoke
Mút PU dễ bắt lửa và sinh khói độc khi cháy nếu không có phụ gia chống cháy. Phòng hát kinh doanh và phòng sinh hoạt chung ở chung cư dùng nhiều vật liệu tiêu âm trong không gian kín, nên mức độ dễ cháy của mút ốp tường và trần ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn người sử dụng.
Khi mua mút góc cho các công trình này, yêu cầu nhà cung cấp gửi phiếu thử cháy hoặc chứng nhận của đúng mã hàng, ghi rõ tiêu chuẩn thử và nhóm vật liệu. Tại Việt Nam, yêu cầu về mức độ nguy hiểm cháy của vật liệu ốp tường, trần được quy định trong QCVN 06:2022/BXD về an toàn cháy cho nhà và công trình. Dòng mô tả “chống cháy tốt” trên trang bán hàng không thay được hồ sơ này khi công trình phải nghiệm thu phòng cháy chữa cháy.
Bông khoáng là sợi vô cơ làm từ đá nung chảy, bản thân sợi không cháy. Lớp vải bọc bên ngoài vẫn có thể bắt lửa, nên với phòng kinh doanh, vải bọc bass trap cũng phải có phiếu thử chống cháy.
Kiểm tra hiệu quả sau khi lắp mút tiêu âm góc
Cách kiểm tra đơn giản nhất là bật một bài nhạc quen thuộc, nghe tại chỗ ngồi trước và sau khi lắp. Khi mút góc có tác dụng, tiếng trống và tiếng đàn gọn hơn, tắt nhanh hơn, và đi lại vài bước trong phòng không thấy âm lượng thay đổi nhiều.
Để kiểm tra kỹ hơn, phát đoạn âm quét tần số thấp từ 40 đến 200 Hz rồi đi lại trong phòng. Chỗ nào có nốt to vọt lên hoặc gần như mất tiếng là chỗ cộng hưởng còn mạnh. Người làm phòng thu tại nhà có thể dùng phần mềm REW (Room EQ Wizard) với micro đo để biết góc nào phải bổ sung mút.
Hai dấu hiệu cho thấy phòng xử lý chưa cân bằng:
- Nhạc vẫn nặng, kéo dài hoặc nghe khác hẳn khi đổi chỗ ngồi: khối mút chưa đủ dày, chưa lắp kín chiều cao góc hoặc mới lắp ở một vài góc
- Giọng hát nghe khô, thiếu độ sáng trong khi tiếng trống vẫn nặng: tường dán quá nhiều mút mỏng, âm cao bị hút gần hết còn âm trầm chưa được xử lý
Câu hỏi thường gặp về mút tiêu âm góc
Dán mút trứng vào góc phòng có thay được mút góc không?
Không thay được. Tấm mút trứng dán vào góc chỉ dày 3-5 cm tính từ góc tường, mỏng hơn nhiều so với khoảng 21 cm của khối mút góc, nên hầu như không hút được âm trầm. Mút trứng tiêu âm dày 30 hoặc 50 mm hợp với mặt tường để giảm tiếng vọng trong phòng.
Phòng làm việc nhỏ có cần lắp mút tiêu âm góc không?
Phòng chỉ dùng để họp trực tuyến, thu giọng nói hoặc livestream thì chưa cần. Vấn đề của các phòng này là tiếng vang, xử lý bằng tấm tiêu âm trên tường đối diện chỗ ngồi và trên trần. Mút góc đáng đầu tư khi phòng dùng để nghe nhạc, mix nhạc hoặc tập nhạc cụ.
Mút tiêu âm góc có giúp chống ồn sang phòng bên cạnh không?
Không. Mút góc chỉ hút âm phản xạ bên trong phòng, không chặn âm truyền qua tường. Tiếng nhạc lọt sang nhà hàng xóm là chuyện cách âm, xử lý bằng vách dày và nặng, có lớp đệm và trám kín khe hở. Hai khả năng này được đo bằng hai chỉ số khác nhau là STC và NRC, nên vật liệu có NRC cao vẫn để tiếng nhạc lọt qua vách mỏng.
Mút góc dán bằng gì và có tháo ra được không?
Mút góc PU dán bằng keo xịt dành cho mút hoặc keo dán xốp. Phun keo lên cả mặt mút và mặt tường, chờ keo se mặt rồi mới ép vào. Keo bám chắc nên khi tháo ra dễ làm bong lớp sơn hoặc lớp bả tường. Với phòng thuê hoặc phòng muốn đổi bố trí sau này, dán khối mút lên tấm ván mỏng hoặc tấm nhựa, rồi bắt vít hoặc treo tấm đó lên tường.
Vật liệu tiêu âm Hải Lâm có sẵn cho xử lý âm trầm
Cao Su Nhựa Hải Lâm hiện cung cấp bông khoáng dạng tấm 1.200 × 600 × 50 mm với nhiều mức tỷ trọng, nhiệt độ làm việc công bố tới 850°C và chống cháy nhóm A; bông thủy tinh dạng cuộn khổ 1,2 m có loại không bạc và loại một mặt bạc; cùng mút trứng tiêu âm PE dày 30-50 mm. Các vật liệu này dùng được để tự làm bass trap bọc vải, tấm hút âm đặt chéo góc hoặc ốp mặt tường. Với kho hàng tại Hà Nội và TP.HCM, chúng tôi tư vấn quy cách theo kích thước phòng và mục đích sử dụng của quý khách.