Ống gió cứng là gì? Cấu tạo và các dạng ống phổ biến

Ống gió cứng là gì? Đó là đường ống dẫn không khí có thân giữ nguyên hình dạng sau khi lắp đặt. Ống có thể làm bằng tôn mạ kẽm (thép phủ kẽm), inox hoặc nhôm; nhiều đoạn ống được nối lại để đưa không khí từ quạt, máy điều hòa đến các phòng hoặc đưa khí ra ngoài. Đường ống đưa không khí vào phòng được gọi là ống cấp gió, còn ống hồi gió đưa không khí từ phòng trở về thiết bị.

Điểm khác với ống gió mềm là thân ống cứng không uốn theo đường đi khi lắp đặt. Tên gọi “cứng” không chỉ một loại kim loại hay một độ dày cố định: ống có thể có miệng vuông, tròn hoặc bầu dục dẹt. Hình dạng, kích thước và lớp bọc cách nhiệt được xác định theo đường gió cần lắp.

Ống gió cứng dẫn không khí đi đâu trong công trình?

Trong hệ điều hòa hoặc thông gió, ống cứng tạo đường đi cho không khí từ quạt đến từng khu vực. Một đường ống chính có thể chia thành nhiều nhánh nhỏ để đưa gió đến các cửa gió trên trần hoặc tường. Không khí vẫn thất thoát khi chỗ nối giữa hai đoạn ống bị hở, dù phần thân ống kín. Những khúc cua gấp cũng cản dòng khí và có thể làm đường gió ồn hơn.

Ống đưa gió mát đến phòng không có cùng nhiệm vụ với ống hút khói, hút hơi dầu mỡ từ bếp hoặc dẫn hơi hóa chất. Ống hút khói và ống hút mỡ có yêu cầu riêng về vật liệu, mối nối, vệ sinh và an toàn cháy; loại ống chỉ thiết kế để cấp gió điều hòa không mặc nhiên đáp ứng các yêu cầu đó. Người đặt gia công cần nêu rõ ống dẫn loại không khí nào để chọn đúng kết cấu.

Ở cuối đường cấp gió, không khí đi vào phòng qua cửa gió trên trần hoặc tường. Các nan trên cửa gió hướng luồng không khí ra khỏi miệng ống và là phần người trong phòng nhìn thấy.

Một tuyến ống gió cứng gồm những bộ phận nào?

Thân ống vuông được gấp và ghép từ tấm kim loại; ống tròn xoắn có đường ghép chạy theo vòng xoắn trên thân. Đầu mỗi đoạn ống có khung hoặc bộ phận nối để ghép với đoạn kế tiếp. Tại chỗ đường ống đổi hướng, thợ lắp một đoạn cong gọi là cút. Nơi đường gió chia đôi có nhánh rẽ; van gió bên trong dùng để điều chỉnh lượng không khí đi qua từng nhánh. Hệ ống còn có cửa nhỏ để mở kiểm tra bên trong và giá treo để giữ ống trên trần. Các chỗ ghép phải kín để không khí không rò ra ngoài.

Ống chữ nhật có mặt rộng dễ rung hoặc bị lõm khi quạt hút hay đẩy không khí qua ống. Xưởng có thể tạo gân nổi trên tấm tôn hoặc lắp thêm khung để thành ống cứng hơn. Kích thước ống và lực hút hoặc đẩy quyết định vị trí, số lượng gân cần làm theo bản vẽ. Chỉ tăng độ dày tôn chưa giải quyết được tình trạng mặt ống thiếu điểm đỡ.

Ống gió vuông, tròn xoắn và bầu dục dẹt khác nhau ở đâu?

Trần giả là lớp trần được lắp thấp hơn sàn hoặc mái để che đường ống và dây kỹ thuật. Khoảng trống phía trên trần giả quyết định hình dạng ống nào có thể lắp vừa.

Ống tròn có thể cần ít diện tích tôn hơn ống chữ nhật khi hai miệng ống có diện tích bằng nhau. Tuy nhiên, không thể đổi một tuyến tròn sang chữ nhật bằng cách giữ nguyên diện tích miệng ống: chỗ rẽ và chỗ chuyển kích thước làm dòng khí đi qua khác trước. Bản vẽ cần được điều chỉnh để lượng gió đến cuối tuyến vẫn đáp ứng yêu cầu, thay vì chỉ sửa hình dạng cho vừa trần.

Tôn mạ kẽm, inox và nhôm được dùng cho đường gió nào?

Tôn mạ kẽm được dùng cho đường cấp và hồi gió điều hòa trong nhà, nơi không khí không mang hơi hóa chất gây ăn mòn. Đây là tấm thép có lớp kẽm phủ bên ngoài để bảo vệ bề mặt. Ở đường ống đặt nơi ẩm hoặc dẫn khí thải, bản vẽ cần ghi rõ loại tôn và lớp phủ thay vì chỉ ghi “ống gió kim loại”.

Inox được dùng khi đường ống cần vệ sinh kỹ hoặc dẫn không khí có hơi ẩm, hơi hóa chất. Không phải mọi loại inox đều chịu được cùng một môi trường; một ống dùng gần hơi muối có thể cần loại inox khác với ống dẫn gió trong nhà. Bản vẽ nên ghi rõ loại inox, loại hơi hoặc hóa chất tiếp xúc và nhiệt độ làm việc để tránh đặt nhầm vật liệu.

Nhôm nhẹ hơn thép nên giảm tải lên bộ phận treo ống. Một số hệ ống khác làm từ tấm có sẵn lớp cách nhiệt, thay vì dùng ống kim loại rồi bọc cách nhiệt bên ngoài. Hai kiểu ống này có cách ghép và treo khác nhau; báo giá cần ghi rõ loại được đặt để người mua không nhận một cấu tạo khác với bản vẽ.

Ống gió cứng và ống gió mềm đảm nhiệm hai vị trí khác nhau

Trong hệ thống dùng cả hai loại, ống cứng làm đường dẫn chính từ quạt và những nhánh dài dẫn gió đến các khu vực. Vì ống không thể uốn theo chỗ trống lúc lắp đặt, các đoạn đổi hướng phải được gia công riêng. Bản vẽ cần thể hiện vị trí treo ống và khoảng trống trên trần để các đoạn gia công lắp vừa thực tế.

Ống gió mềm có thể uốn để nối đoạn ống cứng với cửa gió trên trần hoặc thiết bị đặt lệch vị trí. Chiều dài đoạn nối được giới hạn theo thiết kế để tránh ống chùng, võng. Khi ống mềm bị bẻ gấp, không khí khó đi qua hơn; dùng nó thay cả đường ống chính có thể làm giảm lượng gió đến cuối tuyến.

Ống gió cứng có phải bọc bảo ôn không?

Bảo ôn là bọc vật liệu cách nhiệt quanh ống để hạn chế không khí bên trong nhận thêm nhiệt hoặc mất nhiệt ra ngoài. Ống dẫn gió lạnh qua khu vực nóng ẩm cần được bọc kín theo thiết kế để giảm nguy cơ đọng nước ở mặt ngoài. Lớp bọc còn phải ngăn hơi ẩm đi vào phía trong; một đoạn hở ở chỗ nối có thể khiến nước xuất hiện dù phần thân ống đã được bọc.

Bông thủy tinh Glass Wool có thể bọc bên ngoài ống để giảm truyền nhiệt và tiếng ồn. Lớp phủ bên ngoài giữ bông và giúp bảo vệ vật liệu; chỗ nối của lớp phủ cần kín theo cấu tạo đã chọn. Bông bị ép mỏng tại góc hoặc vị trí treo ống sẽ không còn đúng chiều dày ban đầu. Lót bông vào mặt trong là một cấu tạo khác vì vật liệu tiếp xúc trực tiếp với luồng không khí và phải đáp ứng yêu cầu vệ sinh của hệ thống.

Bảo ôn cao su lưu hóa là vật liệu xốp có các lỗ khí nhỏ khép kín, dùng để bọc đường gió lạnh. Mặt tấm có thể kín nhưng mép dán, góc ống và chỗ treo vẫn bị hở khi thi công không liền mạch. Hơi ẩm lọt qua khe hở sẽ gặp thành ống lạnh và có thể đọng thành nước tại điểm đó.

Tên vật liệu cách nhiệt không chứng minh cả đường ống đáp ứng yêu cầu an toàn cháy của công trình. Keo dán và lớp phủ cũng là một phần của cấu tạo hoàn chỉnh, nên người lắp cần đối chiếu cả hệ với hồ sơ thiết kế. Trong nhóm sản phẩm cách nhiệt, vật liệu bọc ngoài ống và vật liệu đặt ở mặt trong tiếp xúc với luồng khí cần được xem xét riêng.

Bản vẽ ống gió cứng cần ghi gì để gia công đúng?

Chiều rộng và chiều cao mới cho biết kích thước miệng ống. Xưởng còn cần biết ống đưa gió mát vào phòng, đưa không khí về máy hay hút khí ra ngoài, bởi mỗi nhiệm vụ có thể cần vật liệu và lớp bọc khác nhau. Bản vẽ cũng cần cho biết quạt hút hay đẩy không khí với mức lực nào để thành ống và mối nối không bị biến dạng hoặc hở khi vận hành.

Yêu cầu đặt hàng nên gắn mỗi đoạn ống với vị trí trên bản vẽ và các bộ phận đi kèm. Danh sách dưới đây giúp xưởng hiểu đúng đơn hàng và báo giá cùng một cấu tạo:

• Đường đi và nhiệm vụ của ống: vị trí bắt đầu, điểm kết thúc; ống cấp gió, hồi gió hay hút khí ra ngoài.
• Hình dạng và kích thước: ống vuông, tròn hay bầu dục; chiều dài từng đoạn và vị trí cần đổi hướng hoặc chia nhánh.
• Vật liệu và độ dày: loại tôn, inox hoặc nhôm; độ dày thân ống và các chỗ cần gia cố.
• Cách nối và lực tác động lên ống: kiểu nối giữa các đoạn, yêu cầu chống rò khí và mức lực hút hoặc đẩy khi quạt chạy.
• Lớp bọc và bộ phận đi kèm: có bọc cách nhiệt hay không; vật liệu bọc, cửa kiểm tra, van điều chỉnh và vị trí treo ống.

Hai đoạn ống cùng kích thước vẫn có thể cần cách gia cố khác nhau vì quạt tác động lên chúng với lực khác nhau. Ở đường hút, không khí bên ngoài ép vào thành ống nên mặt ống rộng có thể bị lõm. Báo giá chỉ ghi kích thước và độ dày tôn sẽ bỏ sót phần gia cố và bộ phận nối cần thiết cho đường ống đó.

Câu hỏi thường gặp về ống gió cứng là gì?

Ngoài tôn mạ kẽm, ống gió cứng còn làm từ vật liệu nào?

Ngoài tôn mạ kẽm, ống cứng có thể làm từ inox, nhôm hoặc tấm có sẵn lớp cách nhiệt. Ống dẫn gió điều hòa trong nhà và ống dẫn hơi hóa chất không có cùng yêu cầu về vật liệu. Bản vẽ cần ghi rõ loại được đặt để xưởng không thay vật liệu chỉ vì cả hai đều được gọi là “ống gió cứng”.

Có thể thay toàn bộ ống gió cứng bằng ống gió mềm không?

Ống mềm dùng cho đoạn nối ngắn đến cửa gió hoặc thiết bị đặt lệch vị trí, còn ống cứng làm đường dẫn chính trong hệ kết hợp hai loại. Đoạn mềm dài, chùng hoặc uốn gấp làm không khí khó đi qua và có thể giảm lượng gió đến cuối đường ống. Muốn thay cả đường ống cứng bằng ống mềm, người thiết kế phải tính lại đường đi và lượng gió cần đưa đến từng khu vực.

Ống gió cứng có bảo ôn sẵn không?

Ống kim loại bán theo phần thân ống có thể chưa có lớp bọc cách nhiệt. Lớp này được bọc bên ngoài, đặt ở mặt trong hoặc có sẵn trong tấm làm ống, tùy cấu tạo được đặt mua. Báo giá cần ghi rõ đoạn ống nào được bọc, vật liệu bọc và chiều dày của lớp bọc để người mua không nhầm giá thân ống với giá ống đã bảo ôn.